Չարլզ Չապլին - Հատված «Իմ կենսագրություն»-ից

Ինձ հարցրին՝ կցանկանայի՞ արդյոք ծանոթանալ նրա հետ. իհարկե, ինձ համար շատ հետաքրքրական էր տեսնել նրան:

Մենք նրա հետ հանդիպեցինք մի փոքր համեստ տան մեջ Իսթ-Ինդիայի հետնախորշերում, Դոկ-րոուդի վրա: Փողոցներում խառնվել էին մարդիկ, տան երկու հարկերը լեփ-լեցուն էին լրագրողներով և լուսանկարիչներով: Մահաթման դեռ չէր եկել և, սպասելով նրան, մտածում էի, թե ինչ եմ ասելու նրան: Ես լսել էի նրա տարագրման մասին, բանտում արած հացադուլի մասին, Հնդկաստանն ազատագրելու համար նրա մղած պայքարի մասին, և աղոտ ինչ-որ բան գիտեի նաև երկրում տեխնիկական առաջադիմության հակազդելու մասին:

Վերջապես լսելի եղան ողջույնի բարձրաձայն աղաղակներ: Գանդին դուրս եկավ տաքսիից, անհաջող հավաքելով հագուստի փեշերը: Դա բավականին տարօրինակ տեսարան էր. լոնդոնյան հետնախորշերում օտարերկրացու տարօրինակ կերպարանք՝ շրջապատված ուրախ և գրգռված ամբոխով:

Տիրեց անհարմար դադար, այն սարսափելի պահը, երբ ես պետք է ասեի մի ինչ-որ շատ խելացի բան, այն թեմայով, որի մասին ունեի սոսկ ամենաաղոտ պատկերացում: Աջ կողմս նստած հարևանուհիս,- մի ձանձրալի օրիորդ,- պատրաստվում էր ինչ-որ բան ասել: Ես չէի լսում նրան, բայց դրականապես շարժում էի գլուխս, անընդհատ մտածելով այն մասին, թե ի՞նչ պետք է ասեմ Գանդիին: Հասկանում էի, որ խոսակցությունը պետք է սկսեի ես, հո չէր կարող Մահաթման ինձանից շնորհակալություն հայտնել իմ վերջին  ֆիլմից ստացած բավականության համար: Ես կասկածում էի, թե երբևե, թեկուզ մի անգամ, նա եղել է կինոյում: Եվ այս միջոցին հնդիկ տիկիններից մեկը տիրաբար ընդհատեց իմ զրուցասեր հարևանուհուն:

- Միսս, բարի եղեք լռել և թույլ տվեք միստր Չապլինին խոսելու Գանդիի հետ:

Լեփ-լեցուն դահլիճում լռություն տիրեց. Մահաթմայի դիմակի նմանվող դեմքը սպասում էր րտահայտում, և ինձ այնպես թվաց, ասես ամբողջ Հնդկաստանը սպասում է իմ խոսքին:

- Հասկանալի է, ես ըստ ամենայնի համակիր եմ Հնդկաստանի հույսերին և ազատության համար նրա պայքարին,- ասացի ես հազալով:- Սակայն այնքան էլ չեմ հասկանում,թե դուք ինչո՞ւ եքժխտում մեքենան:

Մահաթման գլխով արեց և ժպտաց:

- Վերջիվերջո, եթե մեքենան օգտագործվի ալտուրիստական նպատակով, նա կարող է ազատագրել մարդուն ստրկության շղթաներից, կրճատել նրա աշխատանքի ժամերը և նրան ժամանակ տալ հոգեպես զարգանալ և վայելել կյանքը:

- Ես հասկանում եմ,-ասաց նա անվրով:- Բայց նախքան Հնդկաստանը կկարողանա հասնել այդ մակարդակին, նա պետք է ազատագրվի Անգլիայի տիրապետությունից: Անցյալում հենց մեքենան է, որ մեզ կախման վիճակի մեջ դրեց նրանից: Իսկ վերջ տալ այդ կախման վիճակին, մենք կարող ենք միայն մեքենայական արտադրության բոլորապրանքները բոյկոտելով: Ահա, թե ինչու ենք մենք, յուրաքանչյուր հնդիկի հայրենասիրական պայքարը համարում՝ իր ձեռքով մանել իր բամբակը և իր ձեռքով հագուստ գործել իր համար: Դա մեր պայքարի եղանակն է այդպիսի մի հզոր ազգի դեմ, ինչպիսին Անգլիան է: Իսկ բացի դրանից կա և ուրիշ պատճառ: Հնդկաստանում այլ կլիմա կա, ոչ այնպիսին, ինչպիսին Անգլիայում է, նրա ժողովուրդը այլ սովորույթներ, այլ պահանջներ ունի: Անգլիայում սառը կլիման պահանջում է մեքենայական արդյունաբերության բուռն զարգացում և բարդ տնտեսություն: Ձեզ հարկավոր է պատառաքաղների, դանակների և գդալների արտադրություն, իսկ մենք յոլա ենք գնում մատներով: Եվ այս տարբերությունը շատ հեռու են տանում:

Ինձ հրամցրին շատ հասկանալի և պատկերավոր  մի դաս անկախության համար Հնդկաստանի պայքարի տակտիկայի և ստրատեգիայի մասին, որը մշակված էր, որքան էլ դա տարօրինակ թվա, շատ ռեալիստական և հասուն մտքի տեր և երազող մարդու կողմից, օժտված երկաթյա կամքով՝ իր նպատակին հասնելու համար: Գանդին ինձ ասաց նաև, որ անկախության բարձրագույն աստիճանը կայանում է բոլոոր անհարկավոր առարկաներից հրաժարվելու մեջ, և որ բռնությունը վերջիվերջո ինքն իրեն ոչնչանում է...